© Bhushan Kulkarni
© Bhushan Kulkarni
कभी रोकर तो कभी खिलकर राम कहें
बस इतना हो, उन्हें समझकर राम कहें।
पत्थर से दिल को रामचरण दिख जाएँ
अहिल्या जैसे मुक्त होकर राम कहें।
इन आँखों से राम दर्शन न होंगे तो
भरत की तरह चरण पूजकर राम कहें।
दिल की झोपडी को साफ करते रहें
शबरी जैसे राह देखकर राम कहें।
अधर्म की लंका देखकर न घबराएं
हनुमान जैसे वो जलाकर राम कहें।
बिछडे हुए ही सही, बालक हैं उनके
लव-कुश की तरह उन्हें मिलकर राम कहें।
© भूषण कुलकर्णी
तव मुरलीविन उदास यमुनाकाठ
दह्यादुधाची हंडी पाहती तुझी वाट
आठवते पुन्हा शरदातील रासलीला
एकदा गोकुळा ये गोपाळा!
बालपणी खेळ, खोड्यांत रमलास
लहानच होतास, मथुरेस गेलास
मग राहिल्या आठवणी, येतात वार्ता
तुझे कार्य थोर, कळते भगवंता
परि कशी समजावू वेड्या मनाला
एकदा गोकुळा ये गोपाळा!
तू द्वारकाधीश, सुदर्शनधर
माझ्या मनी बालक खोडकर!
जपण्यास त्या बालमूर्तीला
येत नसशील तू गोकुळा
परि घ्यावे बालरुप, विनविते तुजला
एकदा गोकुळा ये गोपाळा!
© भूषण कुलकर्णी
कधी एकीला फोन, कधी दुसरीबरोबर
कुणाला वहिनी म्हणू, सांग तरी खरोखर!
पर्सनॅलिटी दांडगी तुझी, वळती सर्व बाला
तू ठरतोस हिरो, आम्ही मात्र दादा!
कित्येक बाला येतात, तसाच शांत राहतोस
कधीतरी मग अशी भेटते, तू घायाळ होतोस!
आपलं तसं काही नाही, असं सारखं म्हणतोस
ती दुसर्याला बोलली, की तोंड पाडून बसतोस!
सोडून जाता बाला, चढेपर्यंत घेतोस
पुन्हा चार दिवसांनी प्रेमगीत गातोस!
प्रेमाची, विरहाची तुझी भावना, कल्पना, कविता
कुणाला वहिनी म्हणू, सांगून टाक आता!
© भूषण कुलकर्णी

वे छोटे से दिये, वह बंबू की चटाई
सोचा न था, यूँ कमाल कर दिखाएगी!
दीप से दीप जुडते गये, चित्ररेखाओंमें सजते गये।
फिर आई दिवाली की शाम, साथ-साथ जगमग हुए।
जैसे ही दृश्य दर्शित हुआ, हमारी आँखें चमक उठी।
शब्दोंमें क्या बयान करे, आनंद की जो अनुभूति हुई!
कभी श्रीकृष्ण आकर गीता सुनाते
कभी हनुमानजी लंका जलाते।
कभी कर्ण का रथ फँसता
कभी सीतादेवी की अग्निपरीक्षा।
वे दिये कुछ ऐसे रोशन हुए
दिल कहे, एक दीपक बन जाए!
सबके साथ मिलकर नयी दुनिया बनाये
जीवन के बाद भी मधुर स्मृति छोड जाए!
Illumination and Rangoli make Diwali at IIT Kharagpur very special. This poem describes Illumination (illu).
© भूषण कुलकर्णी

तेल, वात, हवा, हे स्थान आणि अग्नी
पंचतत्त्व एकत्र येता बनते मी ज्योती…
काचेचा महाल असो वा मातीची पणती
घरातील बैठक असो वा देवाची समई
दीपमाला सोबतीला वा असेन एकाकी
सदा प्रकाशते, तेच तेज, तीच ज्योती!
तेल किती, वात किती, याची चिंता कशासाठी?
पाऊस-वार्याची चाहूल जरी, नसे हुरहुर मानसी!
मालक रक्षण करेल का, ही शंका नको अंतरी
हा क्षण उजळते, तेच तेज, तीच ज्योती!
वारा सुटता तडफडते, पण मुळास धरून राहते
पुन्हा नव्याने उभारी घेते, मी ज्योती तेवत राहते…
© भूषण कुलकर्णी
तीन पिढ्या एकत्र येतो
दूरचे नातेही बळकट करतो
सप्तसुरांत सर्व गुणगुणतो
आज अंताक्षरीचा खेळ रंगतो
आजी गुणगुणते जात्यावरची ओवी
भरदुपारी कोणी गाते उगाच अंगाई
भूपाळी, आरत्यांसह लावणीही गातो
आज अंताक्षरीचा खेळ रंगतो
कोणी गाते भक्ती-भावगीते
कधी धडाक्यात वाजती सिनेगीते
किशोर, रफी यांना श्रद्धांजली देतो
आज अंताक्षरीचा खेळ रंगतो
आठवणींचे कप्पे पुन्हा उजळतो
एखादी धुन ऐकून भारावतो
कवितांचा नव्याने आस्वाद घेतो
आज अंताक्षरीचा खेळ रंगतो
© भूषण कुलकर्णी
चंद्राकडे पाहतानाही शांत राहते मन
एकटाच सुखी आहे, नको कोणाची आठवण!
वर्षाधारा, रेशीमधागा, गुलाबपाकळ्या, शुभ्र चांदण्या
आहेत तशा असू देत, नको कोणाची उपमा!
गुलाबी थंडी असो, वा बहर वसंताचा
एकटाच मजा करतो, नको विरह विकतचा!
मन, ह्रदय, कविता, भावना, आहेत आम्हालाही
काय बिघडले जर ते नाही दिले कोणालाही?
दिसेल कोणी सुंदर, बोलणेही मधाळ
पुढील योजना बसून बोलू, उगाच का तळमळ?
मिळेल तेव्हा मिळेल ती, आज रहा निवांत
पुन्हा मिळेल का सांग, असा हा एकांत?
© भूषण कुलकर्णी
(रावणदहन पर विभीषण यह सोचते होंगे…)
बचपन से हम साथ रहे थे
आप बडे भाई, पिता जैसे हुए थे।
आप की छत्रछाया मे पलेपढे थे
आप ही रक्षक, मार्गदर्शक बने थे।
आप जैसा राजा, कोई दूजा न देखा था
सुवर्ण की लंका का त्रिलोक में नाम था।
प्रजाहितदक्ष राजा पर प्रजा का भी प्रेम था
आप का शौर्य और ज्ञान अपार, असीम था।
आप की भक्ती से महादेव प्रसन्न हुए थे
तपस्या, पूजा, सेवा से मनमंदिर मे बसते थे।
आप की पुकार पर समक्ष प्रकट होते थे
हम जैसे भक्तों के लिये आप ही आदर्श थे।
पर एक गलत कदम ने सब मिटा डाला
सीतामैया का अपमान यह राज्य न सह पाया।
वह एक कदम कभी पीछे न लिया
उसके खातिर सबकुछ झोंक दिया।
महादेव के संदेश को अनसुना किया
देवी मंदोदरी की बिनती को ठुकरा दिया।
मेरा भी अपमान तथा बहिष्कार किया
मेरे इष्टदेव के खिलाफ युद्ध छेड दिया।
दिल पर बोझ रखकर मै आप के खिलाफ गया
धर्म की राह पर श्रीरामजी का साथ दिया।
रामनाम ही मेरा सर्वस्व था
यह राजमुकुट तो कभी न चाहा था।
हर साल आप को जलता देखता हूँ
मन ही मन आंसू बहाता हूँ।
घर का भेदी कहलाता है यह विभीषण
पर आज भी धर्मपथ पर चलता हूँ।
© भूषण कुलकर्णी

फुलासारखे हे जीवन असावे!
बालपणी पानांच्या मायेत वाढावे
शिस्तीच्या देठाला धरून रहावे
पावसात भिजावे, वार्यावर डोलावे
फुलासारखे हे जीवन असावे!
कोणीतरी अलगद घेऊन जावे
वा झाडावरच झुलत रहावे
कुठेही जावे, सुगंध द्यावे
फुलासारखे हे जीवन असावे!
तिच्या केसांत रममाण व्हावे
वा ईश्वरचरणी समर्पण करावे
तिच्याकडून भक्तीरुपे ईश्वराकडे जावे
वा ईश्वराकडून प्रसादरुपे तिच्याकडे यावे
फुलासारखे हे जीवन असावे!
देह सुकताना निर्माल्य व्हावे
माय-मातीच्या कुशीत निजावे
तिथेच जन्माचे सार्थक व्हावे
फुलासारखे हे जीवन असावे!
© भूषण कुलकर्णी